Odpowiedzialność za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy Drukuj Email

W obrocie gospodarczym często oprócz dokumentowania transakcji fakturami korzysta się z dodatkowych umów regulujących wzajemne zobowiązania stron na gruncie cywilnoprawnym. Co do zasady kontrakty takie zawierane są po to, aby ich dotrzymywać. Jednak, jak pokazuje praktyka - bywa z tym różnie.

Zawierając umowę jedna strona zobowiązuje się na rzecz drugiej strony spełnić określone świadczenie. Jeżeli dłużnik (wykonawca świadczenia) wywiąże się ze zobowiązania - umowa zwykle wygasa. Jednak zdarzają się sytuacje, gdy dłużnik w ogóle nie wykona świadczenia lub wykona je nieprawidłowo. Takie okoliczności powodują najczęściej negatywne skutki dla obu stron. Wierzyciel nie dostaje na czas świadczenia, z którego w pełni mógłby korzystać, a wykonawca będzie z pewnością pociągnięty do odpowiedzialności za niewywiązanie się z zawartej umowy.

Niewykonanie umowy ma miejsce wówczas, gdy świadczenie zawarte w umowie w ogóle nie zostanie spełnione. Jeżeli natomiast dłużnik podjął się czynności określonych w umowie i je wykonał, ale w sposób niezgodny z umową - interes wierzyciela nie został zaspokojony  w sposób, w jaki wymagany był treścią umowy - wówczas umowę uznaje się za nienależycie wykonaną. Przykładem takiej sytuacji jest niewywiązanie się z terminu dostarczenia świadczenia określonego w zawartym porozumieniu stron. Umowy, o których mowa zawierane są na gruncie cywilnoprawnym. Zasady ich funkcjonowania określają więc przepisy Kodeksu cywilnego. Art. 471.

Jak trafnie wyjaśniono w orzecznictwie (wyr. SA w Katowicach z 20.11.2008 r., I ACa 595/08, OSA 2009, Nr 1, poz. 1), w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikającej ze zwłoki, co wynika z art. 471 i 477 KC. Przy czym art. 477 § 2 KC wyraźnie odróżnia realne wykonanie zobowiązania od roszczeń odszkodowawczych, które ograniczają się do wyrównania szkody poniesionej przez wierzyciela przez to, że nie otrzymał świadczenia w terminie. Przesłanka stanowiąca o okolicznościach, za które dłużnik ponosi odpowiedzialność, wybiega poza art. 471 KC. W doktrynie powtarza się okoliczności wymienione przez W. Czachórskiego na określenie ogółu przyczyn opisanych w art. 471–474 KC. Są to: zachowanie samego dłużnika noszące znamiona winy (art. 472 KC), zachowania osób, z pomocą których dłużnik wykonuje zobowiązanie lub którym wykonanie zobowiązania powierza (art. 474 zd. 1 KC), zachowania przedstawiciela ustawowego dłużnika  (art. 474 zd. 2 KC), inne zdarzenia niż wcześniej wymienione lub których zakres został ustawowo lub umownie określony węziej, także z zachowaniem zasady swobody umów   (art. 472–473 KC)109.


Źródło:
1. Legalis, System Informacji Prawnej, Komentarz Art. 471 SPH T. 5 red. Stec 2017, wyd. 5.